موج

تارنمای شخصی سیروس برزو

از بهار ۲۰۱۷ تعداد خدمه روسی ایستگاه فضایی بین‌المللی از ۳‌به‌۲ نفر کاهش‌یافته است و اینک این سوال وجود دارد که  آیا این تعداد به مرز قبلی بازخواهد گشت یا نه؟ ظاهرا روس‌ها افزایش تعداد فضانوردان خود در ایستگاه فضایی بین‌المللی را به  پرتاب واحد آزمایشگاهی چندمنظوره (Multipurpose Laboratory Module- MLM) موکول کرده‌اند که چند سالی است پرتاب آن به دلایل مختلف ازجمله مشکلات مالی و فنی به تاخیر افتاده است.

ادامه مطلب


 

همکاری سازمان فضایی امارات با لوکزامبورگ

آمریکا ماهواره جاسوسی به فضا پرتاب کرد 

10 پرسش از زمین، 10 پاسخ از فضا

برپایی رقابت کشوری داستان‌نویسی علمی‌تخیلی و نقاشی با موضوع نجوم و فضا

داده‌های کاسینی فرضیات 30 ساله را نقض کرد

آذری جهرمی: دانش فضایی را از شکل پژوهشی صرف خارج کنیم

کشف غیرمنتظره آخرین عکس‌ فضاپیمای «روزتا»

لزوم تسریع در خرید ماهواره ملی برای مقابله با جنگ روانی و کمک به جهان اسلام

ماهواره های مخابراتی ناهید تا 2 سال آینده در مدار قرار می گیرند

با 9 خدمت بی نظیر فضاپیمای کاسینی به اخترشناسان آشنا شوید


سرگئی کریکالیف فضانورد سابق و مدیر اجرایی فعلی "روسکاسموس" در برنامه های فضایی سرنشین دار طی مصاحبه‌ای از برنامه‌های جدید روسیه ازجمله توافق با آمریکا برای ایجاد ایستگاه بین‌المللی در مداری نزدیک به ماه پرده برداشت.

وی اعلام کرد در کنگره بین‌المللی فضانوردی در استرالیا، روسیه و آمریکا توافق‌نامه‌ای را برای ایجاد یک ایستگاه بین‌المللی مدار نزدیک به ماه امضا کرده‌اند. او طی مصاحبه‌ای با یک نشریه روسی اعلام کرد تاکنون، هیچ‌کدام از کشورها برای این پروژه بین‌المللی تعهد مالی نکرده‌اند زیرا در مرحله نخست باید بر روی به ارزیابی و امکان‌سنجی اقدامات موردنیاز و سهم هر یک از کشورهای شرکت‌کننده بحث کرد پس‌ازآن به برآورد هزینه‌های لازم برای این طرح و رفع نیازهای مالی برای تحقق پروژه پرداخت.

وی گفت در حال حاضر طرفین روی اصل قضیه یعنی ایجاد یک ایستگاه نزدیک ماه در مداری بیضوی به توافق رسیده‌اند. گزینه‌های مختلفی پیش‌ازاین موردبحث قرار گرفتند، ازجمله ساخت یک ایستگاه در مدار بسیار نزدیک به ماه. به‌طور طبیعی، اگر ما باهدف رسیدن به سطح ماه و فعالیت در آنجا خواسته باشیم برنامه‌ای را طرح کنیم، بهترین راه، پرواز مستقیم از زمین است. اما اگر هدف به دست آوردن فرصت بیشتری برای جستجوی فضای کیهانی باشد، ایستگاه می‌تواند در کنار آن،  امکان فرود در سطح ماه را هم فراهم کند.

ادامه مطلب


من در فوریه 1944 درمسکو به دنیا آمدم. در سال 1967 دانشگاه فنی _ فیزیک مسکو را با درجه مهندسی تمام کردم در 1974 درجه دکترای علوم فنی گرفتم. از سال 1976 درموسسه تولیدات صنعتی

انرگیا با سمت کارشناس ارشد مشغول به کار شدم. در 1978 به گروه کیهان نوردان شوروی پیوستم .

نخستین سفر فضایی تان در سال 1982 صورت گرفت در این پرواز لئونید پاپف ـ فرمانده ناو بود و من سمت مهندس پرواز را داشتم. ساویتسکایا دومین زن فضانورد جهان باعنوان پژوهشگر، با ما به فضا سفر کرد. ناو کیهانی ما به ایستگاه فضایی سالیوت ـ7 پیوست و ما پژوهش های مشترکی با والنتین لبدف و آناتولی بریزاووی داشتیم که درآن ایستگاه بسر می بردند.

در دومین پرواز به عنوان کیهان نورد پژوهشگر با استرکالف و تیتف به مدار زمین پرتاب شدم. طبق برنامه، ناوکیهانی سایوزتی ـ8 باید به ایستگاه فضایی سالیوت ـ7 متصل می شد و ما ظرف چند ماه کار در این ایستگاه فعالیت های همه جانبه ای را انجام می دادیم. اما متاسفانه سامانه «ایگلا» که کار ردیابی و الحاق را برعهده داشت، از کار افتاد و ما نتوانستیم سفینه مان را به سالیوت ـ7 برسانیم. من و دو همکار دیگرم تلاش کردیم با استفاده از سامانه هدایت دستی ناومان را به ایستگاه متصل کنیم اما به دلیل کمبود سوخت، این کار ممکن نشد. سرانجام مسئولان مرکز هدایت پرواز اعلام کردند بهتر است از ادامه سفر منصرف شویم و ما بعد از حدود دو شبانه روز پروازمداری، به زمین برگشتیم.

طی سال های بعد در انرگیا فعالانه کار می کردم. البته در ماموریت های متعددی به عنوان عضو جانشین فعالیت داشتم و آموزش می دیدم. تا بالاخره به همراه ویکتورنکو برای سفر با سایوزتی ام ـ8 انتخاب شدم. از آنجایی که من در به روزرسانی لباس فضایی و «سامانه پرواز مستقل» به طور مستقیم شرکت داشتم، ماموریت آزمایش عملی این لباس درفضا را برعهده گروه ما گذاشتند و من و ویکتورنکو باید آن را در مدار زمین آزمایش می کردیم. من و ویکتور نکو با انجام چند راهپیمایی، این لباس را در مدار زمین آزمودیم.  بعد از این ماموریت، من تصمیم گرفتم از سفر به فضا استعفا دهم و به کارهایم در انرگیا بپردازم، اما مجددا از طرف مسئولان برای سفر به میر انتخاب شدم و سفری را به این مجتمع مداری انجام دادم که تنها از روی احساس مسئولیت بود. پرواز ما در مدار به دلیل مشکلی که پیش آمد دوماه تمدید گردید و طی این مدت در اثر حادثه ای ، به دلیل مسموم شدن هوای داخل ایستگاه، ریه من صدمه دید که متاسفانه در سال های بعد منجر به جراحی و برداشتن بخش هایی از ریه من شد.

از سال 1988 باشگاه فضایی جوانان را با هدف آشنایی نوجوانان و جوانان با فضانوردی راه اندازی کردم. چند سال قبل به دلیل مشکلات سلامتی ام از این کار هم استعفا دادم، از طرفی هم معتقد هستم

باید میدان را برای جوانترها باز کرد. غیر از آن دریک سریال تلویزیونی برای آموزش فضانوردی به نوجوانان مجری بودم.


الکساندر سریبروف را از نخستین سال های سفر به روسیه می شناختم او از تواناترین مهندسان طراح سامانه های فضایی موسسه انرگیا بود که در چند پرواز فضایی هم شرکت داشت. او را چند سال ندیده بودم. چهره اش در ملاقات دوم،  باعث تعجم شد. گرچه هنوز سر زندگی خودش را حفظ کرده بود اما رنگ صورتش به زردی متمایل شده بود. با او حال و احوالی کردم. بعد از گذشت سال ها، باز هم مرا به خاطر داشت. رفتار صمیمانه و فروتنانه اش مرا به یاد این ضرب المثل فارسی انداخت که درخت هرچه پربارتر است افتاده تر است.

پس از آن، چند بار با او مصاحبه داشته ام ، اما هیچگاه این مصاحبه ها تکراری نبوده اند . هر بار که در مسکو بودم، حتما  سری به او می زدم و اگر مصاحبه ای هم نمی کردم، دقایقی به گپ و گفتگو عادی مشغول بودیم. او طی سال های1978 تا 1995 که از فضانوردی استعفا داد، 4 پرواز به مدار زمین داشته است. متاسفانه در جریان یکی از سفر ها، به دلیل مسموم شدن هوای داخل ایستگاه، ریه اش صدمه دید که در سال های بعد منجر به جراحی و برداشتن بخش هایی از ریه گردید. گرچه هر سال وضعیت سلامتی اش خرابتر می شد اما روحیه اش را از دست نداده و همیشه پر سرزنده و با نشاط بود. هر بار که او را ملاقات می کنم دقایق زیادی به شوخی می گذرد.

  یک بار به شوخی در جمع تنی چند از فضانوردان گفت بیایید برزو را برای طرح «مریخ 500» (طرحی برای سفر به مریخ که داوطلبان را 500 روز در محل ویژه ای محبوس می کنند تا شرایط همزیستی افراد را بررسی کنند) معرفی کنیم. به این ترتیب می توانیم مطمئن باشیم تا 500 روز از شر مصاحبه هایش خلاص خواهیم شد!!

مشکل سلامتی ریه بتدریج او را ناتوان کرد و سرانجام در 12 نوامبر 2013 دار فانی را ترک کرد. 


مصاحبه ای در ماهنامه مرز های بیکران فضا در اردیبهشت 1370 به چاپ رسید و به جرات می توانم بگویم در تاریخ مطبوعات ایران سابقه نداشت. چون برای اولین و آخرین بار، یک نشریه ایرانی با فضانوردی در ایستگاه فضایی مصاحبه می کرد.

مقدمات این مصاحبه از مدت ها قبل ریخته شد. با توافقی که با نمایندگی خبرگزاری نووستی آن زمان به عمل آوردیم قرار شد با پرداخت هزینه ها، سوالاتی را به زبان انگلیسی تهیه و به آنها بدهیم. خبرگزاری هم متن سولات را به مسکو بفرستد و بعد از دریافت جواب، آنرا به ما تحویل دهد. با توجه به اهمیت موضوع، برای طرح سوالات، با استاد ارجمندم فریدون صدیقی که در آن روزگار دبیر سرویس فرهنگی هنری روزنامه کیهان بود به مشورت نشستم. ایشان که در همان زمان هم از اساتید مسلم روزنامه نگاری بودند، 26 سوال طرح کردند که به دلیل زمان اختصاص داده شده به این مصاحبه در وقت تماس مرکز هدایت پرواز با مجتمع مداری میر، 10 سوال آن توسط کارشناسان مرکز انتخاب و بعد از ترجمه به زبان روسی برای مانارف خوانده شد.

نوار کاست ضبط شده این مصاحبه به همراه ترجمه فارسی آن توسط دفتر خبرگزاری نووستی در تهران به ما تحویل گردید. آقای کریمیان که آن موقع سردبیری ماهنامه صنعت چاپ را بر عهده داشت، از ابتکاری که کرده بودیم خیلی خوشش آمد و مقدمه زیبایی بر این مصاحبه نوشت و  تیتری برای آن انتخاب کرد. متن مصاحبه به اضافه کردن متن هایی درباره مانارف، وقایع مربوط به میر و غیره تکمیل شد و به صورت یک مطلب جذاب و خواندنی با عنوان « 10 پرسش از زمین، 10 پاسخ از فضا » در ماهنامه به چاپ رسید.

متن این مصاحبه را در اینجا بخوانید.


ماهواره هواشناسی "متئور-ام2-1" ساخت شرکت لوسیفان به واستوچنی رسید. شرکت  لوسیفان از زیرمجموعه های سازمان فضایی روسیه روسکاسموس بشمار می رود که طراحی و ساخت سیستم های نظارت فضایی، کنترل اطلاعات و مجتمع های الکترومکانیکی مربوط به فناوری فضایی را انجام می دهد.

این ماهواره، به همراه کارشناسان فنی و عملیاتی شرکت  لوسیفان و تجهیزات برای مونتاژ و آزمایش دستگاه های مختلف آن با یک هواپیمای اختصاصی وارد مرکز پرتاب های فضایی  واستوچنی شد.

ماهواره هواشناسی "متئور-ام2-1" برای دریافت تصاویر محلی و جهانی ابرها، سطح زمین، یخ و برف در دامنه های مختلف، تعیین دمای سطح دریا و دمای تابش از سطوح زیرین، بررسی وضعیت و توزیع ازن در جو، اطلاعات در مورد شرایط ژئوفیزیکی در نزدیک زمین در فضا، چگالی طیفی انرژی خروجی تابش برای تعیین مشخصات عمودی دما و رطوبت در جو، و همچنین برای ارزیابی اجزای تعادل تابش سیستم زمین-جو طراحی و ساخته شده است.

برای رساندن این ماهواره به مدار تعیین شده، قرار است بعد از پرتاب و در مرحله گردش اولیه مداری در اطراف زمین از موشک تقویتی فرگات استفاده شود.

پرتاب ماهواره هواشناسی "متئور-ام2-1" برای ماه نوامبر 2017 برنامه ریزی شده است که با موشک "سایوز2-1 ب" با مرحله تقویتی فرگات صورت می گیرد. در این پرتاب، سایوز علاوه بر محموله سنگین خود یعنی"متئور-ام2-1" چند ریز ماهواره را نیز به مدار خواهد رساند.

ادامه مطلب


خبرگزاری مهر به بهانه هفته فضا در مطلبی با عنوان تکنولوژی تلسکوپ‌های فضایی توسعه می‌یابد/ رصد زباله های فضایی، با محمد همایون صدر معاون سازمان فضایی ایران مصاحبه ای در مورد اقداماتی که برای رسیدن به اهداف کلان ملی در حوزه اکتشافات فضایی در دست انجام است انجام داده و وی از اجرای پروژه بین‌المللی سیستم زمین پایه پایش اپتیکی اجرام فضایی (اپوسوس) سخن گفته است. صدر طی این مصاحبه اعلام کرد هم‌اکنون ۸ تلسکوپ فضایی در کشور، در حال رصد اجرام فضایی و پسماندهای فضایی هستن. و سیستم تلسکوپ اپتیکی اپوسوس اجازه می‌دهد تمام اجرام در هزار کیلومتری اطراف زمین شناسایی و مدار آن به ثبت برسد.

وی در تشریح پروژه تلسکوپ اپتیکی اپوسوس گفته: این پروژه باهدف آشکارسازی، ردیابی و شناسایی مصنوعات فضایی که به دور زمین می‌چرخند انجام می‌گیرد که در دو فاز شامل ایجاد شبکه‌ای باهدف ردیابی اشیاء و پسماندهای فضایی در مدار لئو (LEO)، تهیه امکانات جدید و گسترش توانایی برای ردیابی اشیا و پسماندهای فضایی در مدار ژئو (GEO) و مئو (MEO) برای مقاصد صلح‌آمیز است. او دلیل راه اندازی این پروژه را محاسبه موقعیت جرم رصد شده و ارسال نتیجه به مرکز داده رصد سازمان همکاری‌های فضایی آسیا – اقیانوسیه (اپسکو) اعلام کرد.

بنا به گفته وی ازجمله اهداف این پروژه، تبدیل‌شدن به شبکه جهانی پایش فضا و ایجاد سرویس هشداردهنده زودهنگام است و برای رسیدن به این هدف ۳ رصدخانه در ایران، پرو و پاکستان نصب‌ شده که اطلاعاتشان تقسیم و به اشتراک گذاشته می‌شود.

وی در توجیه این عملیات که بدون شک مستلزم صرف بودجه و وقت از سوی ایران هم هست گفت: رصد و شناسایی پسماندهای فضایی تنها مختص کشورهایی که دارای زباله‌های فضایی هستند نیست. البته کشور ما نیز دارای پسماندهای فضایی است. چراکه هر پرتابی که انجام می‌شود می‌تواند پسماند فضایی داشته باشد. اما شناسایی و رصد پسماندهای فضایی از طریق این سیستم، ارتباطی به این موضوع ندارد که این زباله‌ها از طرف ایران و یا سایر کشورها و یا سایر پرتاب‌ها ایجادشده باشد.

لازم به یادآوری است که از سال 1957 و به دنبال پرتاب اسپوتنیک-1 به فضا، تا کنون دهها میلیون شیئ مختلف از اندازه چند سانتیمتر تا طبقات موشکی چندین متری توسط کشور های صاحب فناوری فضایی در مدار های مختلف زمین رها شده اند. طبیعتا وظیفه آن کشور هاست که برای مقابله با خطر زباله های فضایی اقدام کنند. حال چگونه است که به قول ایشان ما و دو کشور دیگر که نقشی در این آلودگی نداریم، مامور پایش فضا و ایجاد سرویس هشداردهنده شده ایم جای سوال دارد. از پرو که اصولا محلی از اعراب در زباله های فضایی ندارد بگذریم، ایران و پاکستان گرچه چند ماهواره به فضا پرتاب کرده اند اما در برابر میلیون ها زباله فضایی سرگردان در مدار زمین چندان نقش پر رنگی ندارند که برای پایش فضا و ایجاد سرویس هشداردهنده، هزینه و وقت صرف کنند. اگر هم قرار است چنین کاری انجام دهند، چه سازمان همکاری‌های فضایی آسیا – اقیانوسیه (اپسکو) و چه سازمان های بین المللی دیگر، باید بهای لازم و مناسب برای ارائه چنین خدماتی را به ما بدهند. صِرف نصب این ‌سیستم توسط اپسکو و یا عضویت ایران در چنین سامان هایی دلیل دادن خدمات توسط ارگان های ایرانی به این سازمان ها نمی شود. بویژه که می بینیم که کشور هایی که خود بالاترین نقش را در آلودگی های سطح زمین و فضای اطراف سیاره ما را دارند به لطایف الحیل از زیر بار مسئولیت شانه خالی می کنند.

نکته بعدی که باید مورد توجه قرار گیرد آن است که مسئولان دولتی در مناسبت های اینچنینی (مثلا هفته جهانی فضا) باید کارنامه کاری و فعالیت های خود در سال گذشته را به اطلاع مردم برسانند و نه مطالبی از این دست و خواندن انشاء ! بطور مثال در همین مصاحبه آقای صدر به ذکر برخی توضیح واضحات و نکاتی پرداختند که "اطلاعات عمومی" محسوب می شود و این وظیفه رسانه ها است که سطح دانش عامه مردم را در زمینه فناوری فضایی بالا ببرند. این که" کاوشگر فضایی محموله زیستی را در فاصله ۱۲۰ کیلومتری از سطح زمین هدایت کرد و بازگرداند" و یا "با استفاده از اکتشافات فضایی می‌توان دانست که در فضای خارج از جو می‌توان به چه اطلاعاتی دست‌یافت." نکته های بسیار سطحی است که دیگر امروزه مردم کوچه و بازار هم از آن مطلعند و نیازی به طرح مجدد ندارد.

مردم توقع دارند مسئولان فناوری فضایی کشور در مناسبت های اینچنینی در مرحله اول پاسخگوی سوالاتی از این دست باشند که دلیل رکود فعالیت های در سال های اخیر چیست و چرا به یکباره فعالیت هایی که به سوژه مهم رسانه های جهان تبدیل شده بود به خواب زمستانی رفته است؟ در صورتی که در آغاز کار دولت اول آقای روحانی، مسئولان، مدعی بودند سازمان فضایی فربه شده و تحرک خود را از دست داده و به همین بهانه آن را به چند تشکیلات مختلف تجزیه کردند.

مسئولان باید پاسخگوی این سوال باشند که سرنوشت این همه ماهواره که طی چند سال گذشته مرتب رونمایی شدند و وعده پرتاب آنها داده شد به کجا انجامید؟

برای کشور ما ردیابی پسماند های فضایی اصلا اهمیتی ندارد بلکه مهم آن است که ما ماهواره های مخابراتی، زمین شناسی و هواشناسی خودمان را در مدار داشته باشیم. تشکیلات متولی فناوری فضایی برای دستیابی به این اهداف ملی چه گام های عملی برداشته اند و چرا حرکت به این سو تقریبا منجمد شده است؟

برای ما این سوال مطرح است که چرا ما باید هزینه ردیابی زباله هایی را که دیگران در مدار زمین رها کرده اند را بپردازیم؟ ردیابی پسماند های فضایی دیگران چه ارتباطی به اهداف کلان ملی ما در حوزه اکتشافات فضایی دارد؟


کارشناسان سازمان فضایی روسیه- روسکاسموس- در پایگاه پرتاب‌های فضایی بایکونور، ناو کیهانی سایوز ام.اس-7 را تحویل گرفتند و عملیات آزمایش دستگاه‌های این سفینه را آغاز کردند.

ناو کیهانی سایوز ام.اس-7 قرار است در 27 دسامبر 2017 به فضا پرتاب شود و سه عضو پنجاه و چهارمین گروه اعزامی به ایستگاه فضایی بین‌المللی را به مدار ببرد. این 136 مین مأموریت سرنشین دار ناو سایوز خواهد بود. سرنشینان سایوز ام.اس-7 شامل آنتوان اشکاپلروف فرمانده ناو، نوریشیگه کانای فضانورد ژاپنی و یک فضانورد آمریکایی به نام اسکات تینگل خواهند بود.

ادامه مطلب


در بخش اول گفتیم که نخستین ناو سرنشین دار چگونه طراحی و ساخته شد. اما برای سفر انسان به فضا، نخست باید این ناو در شرایط واقعی آزمایش می‌شد تا مشخص شود پرواز سرنشین دار آن برای انسان خطری ندارد. اینک دنباله ماجرا...

***

۲۸ ژوئیه سال ۱۹۶۰ کوشش برای پرتاب دومین سفینه کیهانی به عمل آمد. این ناو به بخش فرودی، تجهیز شده بود و سپر حفاظتی داشت. در مخزن موجود در صندلی پرتابی به‌جای فضانورد ۲ سگ به نام‌های «لیسیچکا» (روباه کوچک) و «چایکا» (مرغ دریایی) قرار داشتند.

برای بسیاری از کارشناسان تا سال‌ها این سوال وجود داشت که چرا روس‌ها از سگ استفاده کردند و نه مثل آمریکایی‌ها از میمون؟

جواب آن بسیار ساده بود: هدف از این آزمایش‌ها بررسی کارایی دستگاه‌ها بود. پس دلیلی نداشت که از میمون که نسبت به سگ حیوان گران‌قیمتی است استفاده شود! این سگ‌ها هم ولگرد بودند چون کارالیف اعتقاد داشت سگ‌های خانگی جان‌سخت نیستند.

به دلیل انفجار اتاقک موتور بخش «گ» (یکی از قسمت‌های جانبی سفینه) در سی و هشتمین ثانیه پرتاب منفجر شد. کارشناسی‌های بعدی دلیل این انفجار را بسامد بالا سفینه اعلام کردند.

دستگاه فرودی از ناو جدا شد و در نزدیکی افتاد اما به دلیل آنکه سامانه  نجات نداشت سگ‌ها کشته شدند و هیچ گزارشی درباره این پرتاب منتشر نشد.

ادامه مطلب


  • کل صفحات:6  
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  •   

همه پیوندها